» იხილე განახლებული ვებ-გვერდი
7

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა


ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

საქართველოში იბადებოდნენ და იბადებიან სხვადასხვა სპორტის სახეობების დიდებული წარმომადგენლები. ბევრმა არ იცის, რომ ერთი ესეთი ვარსკვლავი ჩოგბურთშიც გვყვავდა. ის იყო უბადლო მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით და რომ არა რეპრესიები, არჩილ მდივანი კიდევ უფრო დიდ სახელს დატოვებდა.

არჩილ ბუდუს ძე მდივანი მე-20 საუკუნის 30-იანი წლების საუკეთესო ჩოგბურთელად ითვლებოდა სსრკ-ში. პირველი ქართველი სპორტის დამსახურებული ოსტატი, მან ეს წოდება 1936 წელს მიიღო.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

1931-1935 წლებში, არჩილი რეგულარულად ედგა სათავეში უძლიერეს საბჭოთა ჩოგბურთელთა 10-ეულს. იმავე პერიოდში მდივანი სსრკ-ს ჩემპიონის ტიტულსაც ატარებდა. ამის გარდა, ქართველი ლენინგრადის 4-გზის ჩემპიონიც იყო.

მდივანს ბავშვობიდან წვრთნიდა ლეგენდარული ფრანგი სპეციალისტი და საქართველოში ჩოგბურთის დამამკვიდრებელი იან ჰომერი. ის 1916 წელს ჩამოვიდა თბილისში და მიხაილოვსკის პროსპექტზე (დღევანდელი აღმაშენებლის გამზირი) დაბინავდა.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

ფრანგმა თავის ეზოში 3 კორტი ააგო და ახალგაზრდების მომზადებას შეუდგა. ამის გარდა, ჰომერი თავადაც აქტიურად თამაშობდა ჩოგბურთს, 1918-1927 წლებში, იანი უცვლელად ხდებოდა საქართველოს ჩემპიონი.

1928 წელს, უკვე მწვრთნელის რანგში, ჰომერმა ქართული გუნდი სსრკ-ს ჩემპიონატის მე-2 ადგილზე გაიყვანა. ფრანგმა არაერთი ცნობილი საბჭოთა ჩოგბურთელი გამოზარდა, მათ შორის ედუარდ ნეგრებეცკი და არჩილ მდივანი. ამასთან ერთად, იანი აქტიურად თანამშრომლობდა იმ დროინდელ ფრანგ ვარსკვლავთან, ანრი კოშესთან.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

რაც შეეხება მდივანს, ჰომერთან შეხვედრამდე, მან ჯერ განათლების მიღებაც მოასწრო, თუმცა ჩოგბურთი არჩილისთვის მთავარი გატაცება იყო. 1932 წელს ქართველი უკვე აქტიურად ჩაება სპორტში და ლენინგრადში გამართული ტურნირის შემდეგ, არჩილის გვარმა მთელს რესპუბლიკაზე გაიჟღერა.

მისი ერთგული მეგობარი და თანაგუნდელი ედუარდ ნეგრებეცკი იხსენებდა: "არჩილი ნამდვილ წარმოდგენებს დგამდა, მდივანს ჰყავდა უამრავი გულშემატკივარი. მისი თამაშის სტილი საოცარი იყო — სწრაფი, მოქნილი და ელეგანტური,"

"კორტზე არჩილი მდგრადი, შეუპოვარი, ცხოვრებაში კი რბილი, ღიმილიანი და იუმორით სავსე პიროვნება იყო. არჩილის დაკარგვის შემდეგ, მე მყავდა სხვა თანაგუნდელებიც, მაგრამ მდივანი ჩემთვის უბადლო და საუკეთესო იყო,"

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

1936 წელი მდივანის კარიერაში გამოდგა ყველაზე წარმატებული და ერთდროულად ყველაზე ტრაგიკულიც. არჩილი კიდევ ერთხელ გახდა სსრკ-ს ჩემპიონი, მიიღო სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება და დაიწყო ვარჯიში ლეგენდარულ ფრანგ ჩოგბურთელთან, ანრი კოშესთან ერთად.

კოშე იყო მე-20 საუკუნის ფრანგული ჩოგბურთის კაშკაშა ვარსკვლავი. ის 15-ჯერ გახდა დიდი შლემის ტურნირის გამარჯვებული, ამის გარდა, ფრანგმა 6-ჯერ მოიგო დევისის თასი და ერთხელაც მსოფლიო ჩემპიონატი. 1928-1931 წლებში, ანრი მსოფლიოს ნომერ პირველი ჩოგანად ითვლებოდა.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

მდივანისა და კოშეს შეხვედრის ინიციატორი ჰომერი იყო. იანი თვლიდა, რომ საუკეთესო ჩოგბურთელთან ვარჯიში ძალიან წაადგებოდა ქართველს და მისი ოსტატობა, მომავალში საბჭოთა ფარგლებსაც კი გასცდებოდა. სწორედ ამ მომენტში დაუშვა ჰომერმა საბედისწერო შეცდომა.

არჩილი იმ მომენტში უნაკლო სპორტსმენი იყო, ხალხი უბრალოდ გიჟდებოდა მასზე, რასაც ვერ ვიტყვით მამამისზე, ბუდუ (პოლიკარპე) მდივანზე. ჩოგბურთელის მშობელს საკმაოდ ნაყოფიერი კარიერა ჰქონდა საბჭოთა სტრუქტურაში, რომელიც ფატალურად დასრულდა.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

1918-1928 წლებში ბუდუ სხვადასხვა თანამდებობებს იკავებდა, რის შემდეგაც ის ოპოზიციასთან თანამშრომლობაში დაადანაშაულეს, გარიცხეს საბჭოთა პარტიიდან და 3 წლით ციმბირში გადაასახლეს.

რუსეთის ჩრდილოეთიდან დაბრუნების შემდეგ, მდივანმა "ცოდვები მოინანია" და ხელისუფლებაში დაბრუნდა, თუმცა მშვიდმა ცხოვრებამ დიდხანს არ გასტანა. 1936 წელს, ის კიდევ ერთხელ სცნეს დამნაშავედ, მაგრამ ამჯერად სასჯელის ფორმა უფრო მკაცრი იყო, უფრო სწორედ უმკაცრესი - დახვრეტა.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

ბუდუს პოლიტიკურმა კარიერამ შეიწირა მისი ცოლის, შვილებისა და ახლობლების ცხოვრებაც კი. 1937 წლის 10 ივლისს, მდივანი-უფროსი თავის თანამოაზრეებთან ერთად დახვრეტილი და დამარხული იქნა დღევანდელი ფონიჭალის ტერიტორიაზე, ადგილზე, სადაც აგრეთვე სასტიკად უსწორდებოდნენ რეპრესიების სხვა მსხვერპლებს.

არჩილის მამა სიკვდილის წინ იყო აფორიაქებული, რადგან ის თავისი ოჯახის წევრების ბედზე ნერვიულობდა. ბუდუმ იცოდა, რომ კომუნისტები არ შემოიფარგლებოდნენ მხოლოდ მისი გვამით. მდივანის ბოლო სიტყვები იყო:

"რაში სჭირდება სტალინს ეს კომედია? სასიკვდილო განაჩენი ჩემთავს მე თვითონვე გამოვუტანე დიდი ხნის წინ. 4-ჯერ დასახვრეტი ვარ! ეს მე შემოვუშვი საქართველოში მე-11 არმია და მე ვუღალატე ჩემს ერს, რის შემდეგაც სტალინმა, ბერიამ და სხვა ნაძირლებმა ჩემი ქვეყანა მიისაკუთრეს,"

"სანამ დამხვრიტავთ, ძალიან გთხოვთ, ბოლო თხოვნა შემისრულეთ და სიმართლე მითხარით, ჩემი ოჯახის წევრები უკვე გაანადგურეთ თუ ჯერ ცოცხლები არიან?" ბუდუს პასუხი არ მიუღია, ის მოკლეს და ძალიან მალე იგივე გაუკეთეს მის ცოლს ცეცუნიასა და შვილებს - გიორგის, დავითს, ივანესა და მერის.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

არჩილი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, კომუნისტები კი ატყუებდნენ მას, რომ ოჯახის წევრები არ დაუხვრეტიათ და ისინი უბრალოდ პატიმრობაში არიან. ერთ-ერთი გადამწყვეტი ტურნირის წინ, ლავრენტი ბერიამ შეუთვალა ჩოგბურთელს, რომ გამარჯვების შემთხვევაში, მდივანების ოჯახი იქნებოდა გათავისუფლებული.

არჩილმა ის შეჯიბრი მოიგო, თუმცა ის მალევე მიხვდა, რომ ბერია მას ატყუებდა და სინამდვილეში მშობლები და დედმამიშვილები უკვე დახვრეტილები იყვნენ. ტურნირის შემდეგ გამართულ ბანკეტზე ჩოგბურთელმა თქვა, რომ მდივანების ოჯახში არასდროს ყოფილან ხალხის მტრები, სწორედ ეს ფრაზა არ აპატიეს არჩილს.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

ჩოგბურთელი დააკავეს "ტერორისა" და "დანაშაულის მომზადებისა და ჩატარების" ბრალდებით, 1937 წლის 13 სექტემბერს კი დახვრიტეს. არჩილი მხოლოდ 26 წლის იყო.

მდივანების ოჯახის შემდეგ, კომუნისტები მიადგნენ არჩილის მწვრთნელს იან ჰომერს, რომელიც 10 წლით გადაასახლეს ბანაკში. ფრანგმა ჯოჯოხეთი გამოიარა, თუმცა მაინც გადარჩა და 1948 წელს საქართველოში დაბრუნდა.

ჰომერი ქუთაისში დასახლდა, სადაც კვლავ შეუდგა ნიჭიერი ახალგაზრდების მოძიებასა და მათ წვრთნას. ფრანგმა ყველაზე დიდი როლი ითამაშა ქართული ჩოგბურთის განვითარებაში. დღეს, აღმაშენებლის გამზირის 117 ნომერს მისი მემორეალური დაფა ამშვენებს.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

მდივანის დახვრეტის შემდეგ, მისი ხსოვნა დღემდე ცოცხლობს. კიდევ ერთი ლეგენდარული საბჭოთა ჩოგბურთელი ევგენი კუდრიავცევი იხსენებდა:

"არჩილი დაბადებული იყო ჩოგბურთისთვის. როდესაც მე ის პირველად ვნახე კორტზე, მან ჩემზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა. თბილისის სწრაფ კორტებზე აღზრდილი მდივანი ტოტალურ, შემტევ ჩოგბურთს ქადაგებდა,"

"როდესაც 1961 წელს პირველად ვნახე ლიუ ჰოუდის თამაში, მისი ტაქტიკით ჩაწოდება-გასვლა ბადესთან, მაშინვე არჩილი მომაგონდა, რომელიც ჯერ მაშინ, შორეულ 30-იან წლებში იყენებდა ამ ტაქტიკას,"

"იმ დროს საზღვარგარეთ ოსტატობის დახვეწის შესაძლებლობა რომ ყოფილიყო, ქართველი თავისი უნიკალური მონაცემებით შეიძლება საერთაშორისო კლასის მოთამაშე გამხდარიყო,"

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

ქართველი ჩოგბურთელი თანამედროვეობაშიც დააფასეს. 2001 წლის 30 ივნისს, სახლზე, სადაც ცხოვრობდა არჩილი (ძმები ზუბალაშვილების ქუჩა, 41) გაიხსნა მემორეალური დაფა წარწერით: „აქ ცხოვრობდა ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი არჩილ მდივანი“.

ლეგენდარული ქართველი ჩოგბურთელი, რომელიც სტალინმა დახვრიტა

ფეხბურთის ანგარიშები იხილეთ აქ - LIVESCORE

ინტერი რეალთან მატჩს შესაძლოა დიდი დანაკლისით შეხვდეს

ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ერთმანეთს "ინტერი" და მადრიდის "რეალი" დაუპირისპირდებიან.

დღეს, 03:31

სიტის ვეტერანმა ფეხბურთელმა დაასახელა მწვრთნელი, ვინც გვარდიოლას წასვლის შემდეგ უნდა დაინიშნოს

"მანჩესტერ სიტის" ვეტერანი ფეხბურთელი შონ გოთერი ამ გუნდის მომავალ მწვრთნელებს განიხილავს.

დღეს, 03:28

"ჩავიბარებ თუ არა მანჩესტერს?" - გიგსი კომენტარს აკეთებს

"მანჩესტერ იუნაიტედის" ლეგენდას რაიან გიგს ჰკითხეს, ჩაიბარებდა თუ არა ის "მანჩესტერს."

დღეს, 03:24

მოურინიო გაბრაზებულია: "პირველ ტაიმში 11 ცვლილების გაკეთება მინდოდა"

ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე "ტოტენჰემი" "ანტვერპს" დაუპირისპირდა და 1:0 დამარცხდა.

დღეს, 03:20

გადაწყვეტილია: ბრაზილიის ნაკრებს ერთი ფეხბურთელი გამოაკლდა

ნოემბრის თვეში ბრაზილიის ნაკრები მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის მატჩებს გამართავს.

დღეს, 03:17

ხოჭოლავას, ლორიას და ჩაკვეტაძის შემდეგ, ტრავმა ნაკრების კიდევ ერთმა ფეხბურთელმა მიიღო

ლა ლიგა 2-ის გასულ ტურში "ტენერიფე" "ლუგოს" დაუპირისპირდა და ფრედ 1:1 ითამაშა.

დღეს, 03:05

უპრეცედენტო შემთხვევა ფეხბურთის ისტორიაში, რომელიც არსენალის მატჩში დაფიქსირდა

ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე "არსენალი" "დუნდალკს" დაუპირისპირდა და 3:0 გაანადგურა.

დღეს, 03:00

ლოჩოშვილის კარგი მატჩი ევროპა ლიგაზე და განადგურებული ფეიენოორდი!

ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ერთმანეთს "ფეიენოორდი" და "ვოლფსბერგერი" დაუპირისპირდნენ.

დღეს, 02:41

არსენალმა ევროპა ლიგაზე კვლავ მოიგო და ჯგუფის ლიდერია [VIDEO]

ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ერთმანეთს "არსენალი" და "დუნდალკი" დაუპირისპირდნენ.

დღეს, 02:38

მილანმა სპარტა არ შეიმჩნია და მორიგი გამარჯვება მოიპოვა [VIDEO]

უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფური ეტაპის მეორე ტურის ფარგლებში "მილანმა" შინაურ კედლებში პრაჟია "სპარტა" მიიღო.

გუშინ, 23:55

ბეილმა ტოტენჰემს ვერ უშველა - ჰოტსპური ბელგიაში დამარცხდა [VIDEO]

უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფური ეტაპის მეორე ტურის ფარგლებში "ტოტენჰემი" ესტუმრა "როიალ ანტვერპენს" და მინიმალური ანგარიშით დამარცხდა.

გუშინ, 23:48

როდის დაბრუნდება ტერ შტეგენი?

როგორც მოგეხსენებათ, "ბარსელონას" ძირითადი მეკარე, მარკ-ანდრე ტერ შტეგენი აგვისტოს შემდეგ ტრავმირებულია.

გუშინ, 23:35

As: ბენზემასა და ვინისიუსს შორის პირადი შეხვედრაც შედგა - რით დასრულდა საუბარი?

როგორც მოგეხსენებათ, ვინისიუს ჟუნიორის თამაშით უკმაყოფილო კარიმ ბენზემამ ბრაზილიელი თავდამსხმელი ფერლან მენდისთან საუბარში

გუშინ, 23:09

დადასტურდა: პსჟ-მ ნეიმარი დაკარგა - როდის დაბრუნდება ბრაზილიელი?

როგორც მოგეხსენებათ, "პარი სენ-ჟერმენის" ლიდერმა, ნეიმარ ჟუნიორმა ჩემპიონთა ლიგაზე მიიღო ტრავმა და მოედანი დატოვა.

გუშინ, 22:58

ციფრები: ყველაზე წარუმატებელი სეზონის სტარტი მესის კარიერაში

2020-2021 წლის სეზონი მიმდინარეობს ისე, რომ "ბარსელონას" კაპიტანს, ლიონელ მესის გოლი თამაშიდან ჯერ არ გაუტანია.

გუშინ, 22:44

"ბარსაში თამაშობენ აღზრდილები, ჩვენთან კი ფიორენტინას და პარმას ფეხბურთელები", - პირლო

ტურინის "იუვენტუსის" მთავარმა მწვრთნელმა, ანდრეა პირლომ ისაუბრა იმ სხვაობის შესახებ, რომელიც მის გუნდსა და "ბარსას" შორის არის:

გუშინ, 22:09

"რეალს რაულისა და კასილასის მსგავსი სიმბოლო ახლაც ჰყავს", - მადრიდელთა ექს-მოთამაშე

მადრიდის "რეალის" ყოფილმა ფეხბურთელმა, ლუის მილამ თავისი ექს-გუნდის ლეგენდების შესახებ განცხადება გააკეთა:

გუშინ, 21:53

როდის დაბრუნდება ოდეგორი?

მადრიდის "რეალი" აგრძელებს ლა ლიგის შემდეგი ტურისთვის მზადებას, რომელშიც მოწინააღმდეგე "უესკა" იქნება.

გუშინ, 21:39

სარი ახალ გუნდს უახლოვდება - იტალიური პრესა

Tuttomercato-ს თანახმად, ტურინის "იუვენტუსის" ყოფილი მთავარი მწვრთნელი, მაურიციო სარი ახალ გუნდს უახლოვდება.

გუშინ, 21:26

გვარდიოლა: "წაგების დროს, სოციალური ქსელები გუნდის მდგომარეობას ამძიმებს"

"მანჩესტერ სიტის" მთავარმა მწვრთნელმა, ხოსეპ გვარდიოლამ გუნდის წაგებასთან დაკავშირებით მორიგი საკმაოდ საინტერესო განცხადება

გუშინ, 21:04

"ჩემპიონთა ლიგის ფინალი? რატომაც არა", - სოლსკიაერი

"მანჩესტერ იუნაიტედის" მთავარმა მწვრთნელმა, ოლე-გუნარ სოლსკიაერმა საკმაოდ ამბიციური განცხადება გააკეთა:

გუშინ, 20:44

"უნდა დავაბრუნოთ პეპი, პუიოლი, ხავი და ინიესტა", - ბარსას პრეზიდენტობის კანდიდატი

"ბარსელონას" პრეზიდენტობის კანდიდატმა, ვიქტორ ფონტმა განაცხადა, რომ კლუბში ლეგენდები უნდა დაბრუნდნენ:

გუშინ, 20:18

მაგუაირი: "განადგურებულები ვიყავით"

"მანჩესტერ იუნაიტედის" კაპიტანმა, ჰარი მაგუაირმა განაცხადა, რომ მისმა გუნდმა სეზონის სტარტზე წარმოქმნილი კრიზისი

გუშინ, 19:54

იბრაჰიმოვიჩი: "ზლატანი თუ არ ხარ, კორონავირუსთან ბრძოლას არ გირჩევ"

"მილანის" ლიდერმა, ზლატან იბრაჰიმოვიჩმა კორონავირუსთან დაკავშირებით საკმაოდ სახალისო და საინტერესო განცხადება გააკეთა:

გუშინ, 19:45

"თემურ მიყვარხარ" - ოქრიაშვილი ქეცბაიას მიმართავს [VIDEO]

"ანორთოსისის" ქართველი ფეხბურთელი თორნიკე ოქრიაშვილი ამავე გუნდის თავკაცს თემურ ქეცბაიას მიმართავს

გუშინ, 19:07

ორი ვარსკვლავი დიბალას სანაცვლოდ - რეალმა იუვენტუსს შეთავაზება გაუმზადა!

მადრიდის "რეალი" "იუვენტუსს" თავდამსხმელ პაულო დიბალას ტრანსფერზე საინტერესო წინადადებას უმზადებს.

გუშინ, 17:24

ინტერსა და ლაუტაროს ახალი კონტრაქტი სურთ, თუმცა არსებობს ერთი პრობლემა

მილანის "ინტერსა" და თავდამსხმელ ლაუტარო მარტინესს შორის მოლაპარაკებები მძიმედ მიმდინარეობს.

გუშინ, 17:13

კაპელო: "იუვენტუსსა და ბარსელონას შორის არსებულმა სხვაობამ შოკში ჩამაგდო"

"იუვენტუსის" ექს-მწვრთნელმა, ფაბიო კაპელომ "ბარსელონასთან" მატჩში ტურინელთა თამაში შეაფასა.

გუშინ, 17:09

ჰარგრივზი: "ვან დე ბეკს შეუძლია მანჩესტერ იუნაიტედის მიულერი გახდეს"

"მანჩესტერ იუნაიტედისა" და "ბაიერნის" ექს-ნახევარმცველმა, ოუენ ჰარგრივზმა დონი ვან დე ბეკზე ისაუბრა.

გუშინ, 17:03

შეთანხმება ვერ ხერხდება - რას ითხოვს დონარუმა მილანისგან?

"მილანის" მეკარე, ჯანლუიჯი დონარუმა კლუბს ახალ კონტრაქტზე ვერ უთანხმდება, წერენ იტალიურ პრესაში.

გუშინ, 16:35
i

ყველა სიახლე

კვირის ტოპ 10